OVERGANG EN WERK
WAT HET MET JE DOET EN WAT HELPT
I N H E T K O R T
- Overgangsklachten kunnen jarenlang spelen en raken vaak precies de dingen die je op je werk nodig hebt: slaap, concentratie en energie.
- Veel vrouwen melden zich ziek of gaan minder werken zonder dat de echte reden op tafel komt.
- Je hoeft geen medische details te delen, maar benoem wat je nodig hebt om je werk goed te doen.
- Kleine aanpassingen zoals werktijden, temperatuur en rustmomenten maken vaak groot verschil.
- Twijfel je of je werk nog bij je past in deze fase, dan is dat een terechte vraag en geen falen.
De overgang en je werk: het is een combinatie
waar nog altijd weinig over wordt gepraat, terwijl het miljoenen vrouwen raakt.
Je slaapt slecht, je concentratie hapert, je hebt opvliegers tijdens een
overleg en je vraagt je af of je het werk nog wel aankan. En omdat er zo weinig
over gesproken wordt, denk je al snel dat het alleen aan jou ligt. Dat is het
niet. In deze blog lees je welke je werk in de weg zitten, wat je kunt
bespreken zonder je hele medische situatie te delen, en welke aanpassingen echt
helpen. Plus de vraag die eronder ligt: past dit werk nog bij wie je nu bent?
Welke overgangsklachten raken je werk het meest?
De klachten die je werk het sterkste in de weg zitten zijn slaapproblemen, concentratieverlies, vermoeidheid, opvliegers en stemmingswisselingen. Juist die combinatie is lastig, want slecht slapen versterkt alle andere klachten. Veel vrouwen merken vooral dat hun hoofd minder scherp is: niet op namen komen, de draad kwijt in een gesprek, meer moeite met meerdere dingen tegelijk.
Wat het extra ingewikkeld maakt, is dat deze klachten schommelen. De ene week gaat het prima, de volgende week niet. Daardoor twijfel je aan jezelf en stel je het gesprek uit om het er over te hebben, want je hoopt dat het vanzelf weer overgaat.
De overgang duurt bij veel vrouwen jaren, met een periode van klachten die al ver voor de laatste menstruatie begint. Betrouwbare medische informatie hierover vind je bij je huisarts.
Waarom praten zo weinig vrouwen erover op het werk?
Vrouwen praten er weinig over omdat ze bang zijn minder serieus genomen te worden op het werk. De overgang wordt geassocieerd met ouder worden, en op de werkvloer voelt dat als een risico voor je positie of je kansen. Daar komt bij dat het als privé wordt gezien, terwijl de gevolgen wel gewoon op je werk merkbaar zijn.
Ik hoor het vaak terug in mijn coaching: vrouwen die maanden op hun tenen liepen en dachten dat ze faalden, tot iemand eindelijk zei dat dit bij de overgang kan horen. De opluchting is dan enorm. Niet omdat de klachten weg zijn, maar omdat het een naam heeft.
Zwijgen kost bovendien energie. Doen alsof er niets is terwijl je nauwelijks geslapen hebt, vraagt de hele dag extra veel van je. En energie is precies wat je op zo'n moment niet genoeg van hebt.
Moet je het aan je werkgever vertellen?
Je bent niet verplicht om te vertellen dat je in de overgang zit, want medische informatie is privé. Wat wel helpt, is benoemen wat je nodig hebt om je werk goed te doen. Denk aan andere werktijden, een koelere werkplek of minder vergaderingen aan het eind van de dag. Je kunt om aanpassingen vragen zonder een diagnose te delen.
Toch kiezen steeds meer vrouwen ervoor om het wel te benoemen, simpelweg omdat het rust geeft. Als je leidinggevende weet waarom je soms slechter uit je woorden komt, hoef je dat niet meer te verbergen. Of dat verstandig is, hangt af van de cultuur op jouw werk.
Voel je je onveilig om dat gesprek te voeren, ga dan eerst naar de bedrijfsarts. Die valt onder het medisch beroepsgeheim en de bedrijfsarts kan je werkgever adviseren over aanpassingen zonder te vertellen wat je precies hebt.
Welke aanpassingen op het werk helpen echt?
De aanpassingen die het meeste opleveren zijn vaak klein en praktisch: invloed op je werktijden, een werkplek waar je de temperatuur kunt regelen, korte pauzes en zware taken plannen op het moment dat je het scherpst bent. Ook korterer vergaderingen eerder op de dag schelen, want lange overleggen aan het eind van de dag zijn voor veel vrouwen het zwaarst.
Werkgevers hebben op grond van de Arbowet een zorgplicht voor gezonde arbeidsomstandigheden. Aanpassingen vragen is daarom geen gunst vragen. Informatie hierover staat op het Arboportaal van de Rijksoverheid.
Wat ik vrouwen aanraad: kom niet met een klacht, maar met een voorstel. Dus niet 'ik kan zo niet werken', maar 'als ik mijn overleggen in de ochtend plan en om zeven uur kan starten, werkt het voor mij een stuk beter'. Dan verloopt het gesprek heel anders.
- Flexibele start- en eindtijden, zodat een slechte nacht niet je hele dag bepaalt.
- Invloed op temperatuur en ventilatie op je werkplek.
- Belangrijke of complexe taken plannen op je scherpste moment van de dag.
- Kortere of minder vergaderingen, vooral niet laat op de dag.
- Ruimte voor korte pauzes zonder dat je je daarvoor hoeft te verantwoorden.
Is minder werken of stoppen de oplossing?
Minder werken kan helpen als de hoeveelheid werk het probleem is, maar het is niet automatisch het antwoord. Veel vrouwen minderen of stoppen met werken terwijl er ook aanpassingen mogelijk waren geweest. Onderzoek daarom eerst wat er in je huidige werk kan veranderen voordat je een besluit neemt dat invloed heeft op je inkomen en pensioen.
Ik zie ook het omgekeerde: vrouwen die veel te lang doorgaan omdat ze niet willen toegeven dat het niet gaat, en die uiteindelijk uitvallen. Dat is een duurdere route, zowel voor de vrouw als voor de werkgever, dan op tijd iets aanpassen.
Denk je aan urenreductie, lees dan eerst mijn blog over minder werken, waarin ik voorreken wat het netto kost en waar je op moet letten voor de hoogte van je pensioen.
Wat als je merkt dat je werk niet meer bij je past?
Deze levensfase brengt bij veel vrouwen ook een inhoudelijke vraag naar boven: wil ik dit werk nog? Dat is geen klacht en geen falen, maar een logische vraag na twintig of dertig jaar werken. Je prioriteiten verschuiven, je zoekt meer betekenis in wat je doet, en je weet beter wat je wel en niet wilt.
Wat ik mooi vind aan deze fase, is dat vrouwen vaak helderder worden over wat ze willen. Minder pleasen, meer keuzes maken. De energie is misschien anders, maar het oordeel is beter. Als loopbaancoach voor vrouwen vind ik dit een van de mooiste fases om mee te werken.
Herken je dat je vooral weet wat je niet meer wilt voor werk, lees dan ander werk willen maar niet weten wat. Dat gevoel is een prima startpunt voor loopbaancoaching, ook al voelt het als vaagheid.
Zo pak je het gesprek en de volgende stap aan
Begin met helder krijgen wat je zelf nodig hebt, voordat je het gesprek met je leidinggevende aangaat. Schrijf twee weken kort op wanneer het goed ging en wanneer niet, en kijk of er een patroon in zit. Met concrete voorbeelden voer je een heel ander gesprek dan met een algemeen gevoel dat het niet lekker loopt.
Vraag daarna een gesprek aan met je leidinggevende of de bedrijfsarts, en kom met twee of drie voorstellen. Maak afspraken, ook wanneer jullie evalueren, zodat het niet bij een eenmalig gesprek blijft.
En zit de vraag dieper, namelijk of dit werk nog bij je past? Dan is dat het onderzoeken waard. Plan een gratis carrièresessie in en we kijken samen wat er speelt en welke richting in je loopbaan energie geeft.
F A Q
VEELGESTELDE VRAGEN
Dat verschilt sterk per vrouw. Bij sommigen spelen klachten een paar jaar, bij anderen tien jaar of langer. De periode begint vaak al ruim voor je laatste menstruatie, wat het lastig herkenbaar maakt. Ook de zwaarte verschilt enorm: de een merkt er weinig van, de ander functioneert jaren op halve kracht. Twijfel je of je klachten hierbij horen, ga dan naar je huisarts. Die kan meekijken en met je bespreken wat er mogelijk is.
Ja. Als je door je klachten je werk niet goed kunt doen, kun je je ziek melden zoals bij elke andere klacht. Je hoeft daarbij niet te vertellen wat je precies hebt, want je werkgever mag niet naar je diagnose vragen. De bedrijfsarts beoordeelt wat je nog wel kunt en adviseert over aanpassingen. Liever nog voorkom je uitval door zelf op tijd aanpassingen te vragen, want dat is voor zowel jou als je werkgever prettiger.
Je werkgever heeft op grond van de Arbowet een algemene zorgplicht voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden, en moet zorgen dat het werk je gezondheid niet schaadt. Dat betekent dat hij redelijke aanpassingen hoort te overwegen als je aangeeft dat je vastloopt in je werk. Er bestaat geen aparte overgangsregeling. Meer over de zorgplicht en arbeidsomstandigheden lees je op het Arboportaal van de Rijksoverheid.
Bereid het voor en kom met concrete voorbeelden en voorstellen in plaats van een algemeen gevoel. Bijvoorbeeld: 'ik merk dat ik aan het eind van de dag minder scherp ben, ik zou mijn overleggen graag in de ochtend plannen.' Je hoeft niet te zeggen dat het om de overgang gaat als je dat niet wilt. Spreek ook een evaluatiemoment af, zodat jullie na een paar weken kijken of het werkt.
Dat komt helaas voor en het zegt meer over hem of haar dan over jou. Houd het dan zakelijk: benoem wat je nodig hebt om je werk goed te doen en vraag om een reactie op je voorstel. Blijft het onbespreekbaar, ga dan naar de bedrijfsarts of een vertrouwenspersoon. Die kan namens jou advies geven zonder medische details te delen. Merk je dat er structureel geen ruimte is, dan zegt dat ook iets over deze werkgever.
Dat zou niet mogen, want onderscheid maken op grond van leeftijd of geslacht is verboden. In de praktijk hangt het af van de cultuur op je werk. Weeg daarom zelf af wat en hoeveel je deelt en met wie. Je kunt altijd aanpassingen vragen zonder een reden te geven. Merk je dat je na zo'n gesprek anders wordt behandeld, leg dat dan schriftelijk vast en maak het bespreekbaar, eventueel met hulp van een vertrouwenspersoon.
Voor sommige vrouwen wel, vooral als vermoeidheid de grootste klacht is. Maar kijk eerst of aanpassingen binnen je huidige uren voldoende zijn, zoals andere werktijden of een andere indeling van je taken. Minder werken raakt je inkomen en je pensioenopbouw, dus dat is een besluit om goed doordacht te nemen. Reken door wat het betekent voor je eigen situatie en vraag je HR-afdeling om een netto salarisberekening.
Concentratie- en geheugenklachten horen bij de klachten die veel vrouwen in deze periode ervaren, zeker in combinatie met slecht slapen. Dat betekent niet dat je functioneren structureel achteruitgaat. Wat helpt is je werk zo indelen dat je complexe taken doet op je scherpste moment, en meer opschrijf meer op in plaats van te onthouden. Blijf je je zorgen maken, bespreek het dan met je huisarts, zodat andere oorzaken kunnen worden uitgesloten.
Omdat er in deze fase vaak meer samenkomt: je klachten vragen aandacht, je kinderen worden zelfstandiger, je ouders hebben misschien mantelzorg nodig, en je kijkt terug op wat je hebt gedaan. Dat is een logisch moment om te herijken. Ik zie in mijn coaching veel vrouwen tussen de 45 en 55 met precies die vraag. Het is geen crisis, het is een herwaardering je loopbaan. En die levert vaak heldere keuzes op.
Ik behandel geen klachten, dat is werk voor je huisarts of een specialist. Waar ik wel bij help, is de vraag wat je nodig hebt in je werk en of dit werk nog past bij wie je nu bent. We kijken naar wat energie geeft, wat je wilt loslaten en welke stap realistisch is. Voor veel vrouwen is dit de fase waarin ze eindelijk kiezen wat ze zelf willen, en daar denk ik graag in mee tijdens een kosteloze carrièresessie.
